Phong tục ăn “Tết lại” đón mừng năm mới ở Hà Nội
Ngoài ba ngày Tết chính (từ ngày 1 – 3 tháng Giêng âm lịch), bắt đầu từ ngày 4 – 21 tháng Giêng người dân nhiều địa phương ở ngoại thành Hà Nội còn tổ chức ngày ăn “Tết lại” – một phong tục văn hóa đặc sắc. Đây là thời điểm để tất cả mọi người trong vùng đến thăm và chúc Tết, cùng nhau đón mừng năm mới đến, đồng thời tưởng nhớ đến công ơn xây dựng, bảo vệ đất nước của ông cha.
Hàng năm, cứ vào khảng ngày 4 – 21 tháng Giêng âm lịch, một số địa phương ngoại thành Hà Nội như: Các huyện Sóc Sơn, Thanh Oai, Hoài Đức, Chương Mỹ,… rộn ràng tổ chức ngày ăn “Tết lại”. Phong tục ăn “Tết lại” độc đáo này đã có từ lâu đời, bắt nguồn từ sự kiện vua Quang Trung dẫn đầu đội quân Tây Sơn đánh tan quân Thanh, giải phóng kinh thành Thăng Long.
Vua Quang Trung chỉ huy đoàn quân Tây Sơn đánh bại quân Thanh. Ảnh minh họa
Theo những người lớn tuổi trong làng Sóc (huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội), vì mong muốn nhanh chóng đánh bại quân Thanh, cứu nhân dân khỏi ách đô hộ của triều đình Trung Quốc, vua Quang Trung đem quân thần tốc tiến về thành Thăng Long. Chỉ vỏn vẹn trong vòng 05 ngày (từ đêm 30 – mùng 5 Tết Kỷ Dậu 1789), quân đội Tây Sơn đã giải phóng thành công kinh thành Thăng Long, giành lại tự do cho dân tộc. Trước đó, người dân thành Thăng Long chuẩn bị mọi thứ tươm tất để đón Tết nhưng do phải lánh nạn quân Thanh, họ đành đem bánh chưng vứt xuống ao. Song vì Hà Nội tiết trời rất lạnh, nước ao bị lạnh nên khi người dân trở về nhà, món bánh chưng bị vứt xuống ao vẫn còn tươi mới. Thấy vậy, mọi người đã cùng nhau mở tiệc ăn “Tết lại” cũng như chúc mừng chiến thắng đánh bại quân Thanh xâm lược. Từ đó, ngày ăn “Tết lại” trở thành một tục lệ diễn ra thường niên của bà con nơi đây.
Cả gia đình cùng quây quần gói bánh chưng ăn “Tết lại”. Ảnh minh họa
Vào những ngày này, khắp nơi bày bán đủ loại bánh mức, hoa quả, con đường làng rực đỏ màu cờ Tổ quốc. Người người, nhà nhà nô nức đi lễ chùa, cùng nhau quây quần, sum họp bên mâm cỗ. Tất cả đều cầu mong một năm mới đến an lành, hạnh phúc đến với mọi nhà, đồng thời ghi nhớ công ơn dựng nước và giữ nước của thế hệ trước.
Sách Hoàng Lê Nhất Thống Chí của Ngô Gia Văn Phái ghi lại: Trước khi tiến quân vào giải phóng kinh thành Thăng Long, vua Quang Trung cho mở tiệc khao quân ở Tam Điệp (tỉnh Ninh Bình) vào ngày 30 Tết Kỷ Dậu (tức ngày 25/1/1789). Sau đó, vua Quang Trung tuyên bố với các tướng rằng: “Ta với các ngươi hãy tạm sửa lễ ăn Tết Nguyên đán trước đã. Hẹn đến năm mới, ngày mồng 7 thì vào thành Thăng Long mở tiệc lớn. Các ngươi hãy ghi nhớ lời ta xem có đúng không?”. Thế nhưng, với khí thế hùng hồn cùng đội quân tinh nhuệ, sĩ khí quân Tây Sơn lên cao, chỉ đến ngày mồng 5 Tết, vua Quang Trung đã tiến quân vào thành giải phóng thành công Kinh đô.
Ngọc Lan
