Lễ Tống ôn – tống gió Nam Bộ: Buổi lễ cầu bình an
Năm mới đến, nhằm xua đuổi những điều xui xẻo và bệnh tật, một số địa phương ở Nam Bộ như: Cần Thơ, Vĩnh Long, An Giang,… sẽ tổ chức lễ Tống ôn – tống gió cầu mong cuộc sống an lành, hạnh phúc.
Tống ôn – tống gió là tục lệ xuất hiện lâu đời ở vùng đất Nam Bộ vào thời còn khai hoang lập địa. Khi người dân di cư đến đây khai khẩn đất hoang, gặp cảnh rừng thiêng nước độc, thường xuyên bị dịch bệnh hoành hành. Cho rằng do ma quỷ gây hại nên mọi người đã làm lễ cúng nhằm xua đi tà khí xui xẻo và bệnh tật. Từ đó, lễ Tống ôn – tống gió được ra đời. Theo cách hiểu của bà con Nam Bộ, tống có nghĩa xua đi, ôn – dịch bệnh và gió – gió độc gây bệnh cho người.
Thuyền hoa được người dân khiêng đặt lên ghe chạy ra ngã ba sông
Tuy là phong tục truyền thống, song mỗi tỉnh thành sẽ có thời gian tổ chức khác nhau. Có nơi lễ Tống ôn – tống gió được tổ chức vào ngày 15, 16 tháng Giêng âm lịch, có chỗ chọn ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch, ngày 15 tháng 7 âm lịch. Nhưng đa số đều thực hiện lễ cúng vào 12 giờ trưa hoặc 6 giờ chiều ngày 19 tháng Giêng âm lịch tại những ngôi chùa, ngôi miễu địa phương,… Ngay chính điện thờ tự, người dân chuẩn bị một bàn hương án hướng mặt vào trong, bên trên bày các lễ vật gồm: gà luộc, gạo, muối, bánh, trái cây và bùa trừ tà. Ở giữa sân, mọi người đặt một chiếc thuyền hoa hướng ra ngoài dùng để Tống ôn – tống gió.
Đoàn lân múa trình lễ
Đến giờ hành lễ, người chủ trì sẽ đứng trước chính điện thắp nhang khấn vái các vị thần. Tiếp theo, một đoàn lân xuất hiện múa trình lễ. Sau cùng, người dân cùng nhau khiêng chiếc thuyền hoa đặt lên một chiếc ghe chạy ra ngã ba sông. Trên đường đi, khi đến nhà nào, bà con sẽ đốt lửa và đem các lễ vật xuống cúng. Cứ thế, con thuyền hoa cùng với đoàn múa lân đi quanh xóm làng. Nhà nhà bày mâm cúng (có bánh men, gạo, muối, một ít vàng mã) rồi đốt lửa, tạo nên khung cảnh vô cùng sinh động, náo nhiệt.
Người dân thực hiện đốt lửa trước cửa nhà nhằm xua đi xui xẻo, bệnh tật
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, lễ tống ôn – tống gió ở Nam Bộ còn là phong tục, nét văn hóa độc đáo. Lắng nghe tiếng muối nổ liên hồi trong đống lửa, nhìn đám trẻ con nô nức chạy cheo chiếc thuyền hoa, tất cả mọi người đều hi vọng xua đi hết những điều xui xẻo, bệnh tật để đón chờ một cuộc sống mới an lành, hạnh phúc.
Lam Chi
